ทำไมถึงชื่อ ว่า ขนมบ้าบิ่น ชื่อ ขนมบ้าบิ่น เป็นขนมไทยโบราณชื่อแปลกจริง ๆ ทำไมถึงเรียกแบบนี้? มี สองกระแสหลัก ที่คนเล่าต่อกันมา (ตามข้อมูลจากวิกิพีเดีย ชาวกุฎีจีน และสื่อต่าง ๆ เช่น มติชน, Kapook, Pantip) ไม่มีใครยืนยัน 100% ชัดเจน แต่ส่วนใหญ่ยอมรับทั้งสองแบบ
1. มาจาก "ขนมป้าบิ่น" หรือ "แม่บิ่น" (กระแสที่นิยมที่สุดในไทย)
- ขนมนี้กำเนิดในชุมชนกุฎีจีน (ย่านเยาวราช-ตลาดน้อย) สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์
- มีผู้หญิงชื่อ ป้าบิ่น หรือ แม่บิ่น (บางคนเรียกยายบิ่น) เป็นคนคิดค้นหรือทำขายเป็นคนแรก
- คนเลยเรียกตามชื่อว่า "ขนมป้าบิ่น" → พูดเร็ว ๆ บ่อย ๆ → เพี้ยนเสียงเป็น "ขนมบ้าบิ่น" (คล้ายคำไทยหลายอย่างที่เพี้ยนจากชื่อคน เช่น ขนมตาล = ตาล, ขนมครก = ครก)
- ชาวกุฎีจีนหลายคน (รวมถึงสัมภาษณ์ยายอายุ 80+ ปี) ยืนยันแบบนี้ เช่น จากบทความมติชนอคาเดมี และยายเป้าที่เล่าว่าญาติชื่อแม่บิ่นคิดทำขึ้น
2. มาจากชื่อขนมโปรตุเกส "Queijadas de Coimbra" (หรือเรียกสั้น ๆ "บ้า" + "บิ่น")
- ขนมบ้าบิ่นจริง ๆ เป็นขนมที่ ดัดแปลงมาจากขนมโปรตุเกส ชื่อ Queijadas de Coimbra (ขนมชีสทาร์ตเล็ก ๆ จากเมือง Coimbra โปรตุเกส)
- ชาวโปรตุเกสที่เข้ามาในสยามสมัยอยุธยา-รัตนโกสินทร์ (โดยเฉพาะชุมชนกุฎีจีนที่มีเชื้อสายโปรตุเกส) นำสูตรมา แล้วปรับใช้ กะทิ + มะพร้าว + แป้งข้าวเหนียว แทนชีส
- ชื่อเดิมอาจเพี้ยนจากคำท้าย "Coimbra" หรือ "queijadas" → คนไทยเรียกสั้น ๆ ว่า "ขนมบ้า" (จาก "bar" หรือ "bra" ในชื่อ) แล้วเติม "บิ่น" เข้าไปให้เพราะ ๆ หรือเพื่อให้จำง่าย → กลายเป็น บ้าบิ่น
- กระแสนี้มีคนเสนอใน Pantip และบางสื่อ แต่ไม่ได้รับความนิยมเท่ากระแสแรก
สรุปง่าย ๆ ส่วนใหญ่คนไทยเชื่อ กระแสแรก ว่ามาจาก "ป้าบิ่น" แล้วเพี้ยนเป็นบ้าบิ่น (ฟังดูสนุกและเป็นไทยมากกว่า) ส่วนกระแสโปรตุเกสเป็นที่มาของสูตรขนมจริง ๆ แต่ชื่ออาจไม่เกี่ยวโดยตรง
ขนมนี้หวานมัน หอมกะทิ อร่อยแบบติดใจ ชื่อแปลกแต่กินแล้วไม่บ้าแน่นอน 😂 ถ้าชอบขนมไทยโบราณ แนะนำลองหาขนมบ้าบิ่นยายเสียน (ดังมากในกุฎีจีน) รับรองอร่อย